Người nước ngoài mang drone vào Việt Nam phải qua ba cửa: quy định của hãng hàng không về pin và thiết bị, thủ tục hải quan khi nhập cảnh, và giấy phép bay của cơ quan có thẩm quyền nếu muốn bay; mang được máy vào không có nghĩa là được bay. Về bay, người nước ngoài chịu cùng nguyên tắc như người Việt Nam, và trên thực tế thường làm hồ sơ thông qua một tổ chức hoặc đối tác trong nước.
Bài viết cho du khách, đoàn làm phim, chuyên gia kỹ thuật nước ngoài và cho người Việt đón tiếp họ: hướng dẫn viên, công ty du lịch, đơn vị sản xuất đối tác. Quy định hải quan và cấp phép có thể thay đổi, nên mọi chi tiết cần được xác nhận với cơ quan hải quan, đại sứ quán, lãnh sự quán Việt Nam và cơ quan cấp phép bay trước chuyến đi.
Trước chuyến bay: pin lithium và quy định của hãng hàng không
Rào cản đầu tiên không nằm ở Việt Nam mà ở quầy làm thủ tục của hãng hàng không. Pin drone là pin lithium-ion, và quy định vận chuyển hàng nguy hiểm của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), được phần lớn các hãng áp dụng, đặt ra giới hạn theo năng lượng định danh: pin dự phòng phải mang trong hành lý xách tay, không được ký gửi; pin đến 100 Wh thường được mang theo không cần xin phép; pin trên 100 Wh đến 160 Wh cần hãng chấp thuận và giới hạn số lượng; pin trên 160 Wh không được hành khách mang theo.
Năng lượng định danh tính bằng oát giờ (Wh), bằng điện áp danh định nhân dung lượng tính theo ampe giờ. Ví dụ giả định: viên pin 15,4 V dung lượng 5 Ah có năng lượng khoảng 77 Wh. Nếu vỏ pin chỉ in điện áp và mAh, tự tính trước để không lúng túng ở quầy.
Phần lớn flycam phổ thông dùng pin dưới 100 Wh, nhưng drone chuyên nghiệp cỡ lớn có thể dùng pin vượt ngưỡng đó. Mỗi hãng còn có quy định riêng về số lượng pin dự phòng, cách bảo vệ cực pin, mức sạc khi bay. Hãy đọc điều kiện của hãng mình bay và in hoặc lưu thông số Wh của pin (thường in trên vỏ pin) để trình khi được hỏi.
Thân máy drone thường có thể ký gửi hoặc xách tay tuỳ kích thước, nhưng nếu pin còn lắp trong máy thì áp dụng quy định về pin lắp trong thiết bị. Cách an toàn là tháo pin, bọc cực, mang tất cả pin trong hành lý xách tay theo đúng giới hạn.
Tại cửa khẩu: khai báo hải quan và khả năng bị giữ thiết bị
Hàng hoá mang theo người khi nhập cảnh được quản lý theo quy định hải quan về hành lý và định mức miễn thuế. Drone là thiết bị có giá trị và có tính năng đặc thù, nên việc khai báo và ứng xử của hải quan với từng trường hợp có thể khác nhau. Có du khách mang qua bình thường, có trường hợp được yêu cầu khai báo, có trường hợp thiết bị được tạm giữ và trả lại khi xuất cảnh.
Du khách nên chủ động: kiểm tra thông tin trên trang chính thức của cơ quan hải quan Việt Nam hoặc hỏi đại sứ quán, lãnh sự quán Việt Nam trước chuyến đi; khi đến cửa khẩu, nếu không chắc thì đi luồng khai báo và hỏi trực tiếp thay vì đi luồng không khai báo rồi bị kiểm tra. Mang theo hoá đơn mua máy để chứng minh là đồ dùng cá nhân đã qua sử dụng, không phải hàng để bán.
Đoàn làm phim, đoàn kỹ thuật mang nhiều thiết bị thường làm thủ tục tạm nhập tái xuất hoặc dùng sổ tạm quản thiết bị (loại sổ ATA Carnet được nhiều nước công nhận cho thiết bị chuyên môn) nếu Việt Nam chấp nhận cho loại hàng đó. Đây là thủ tục cần đối tác hoặc đại lý hải quan trong nước hỗ trợ và cần hỏi kỹ từ sớm.
Thiết bị phát sóng: vì sao tay điều khiển cũng cần để ý
Drone và tay điều khiển liên lạc bằng sóng vô tuyến, thường ở các dải tần 2,4 GHz và 5,8 GHz. Ở Việt Nam, thiết bị vô tuyến điện thuộc diện quản lý về tần số và hợp quy; thiết bị bán chính thức trên thị trường thường đã được chứng nhận hợp quy. Từ năm 2025, lĩnh vực này thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ sau khi Bộ Thông tin và Truyền thông hợp nhất vào bộ này.
Với thiết bị du khách mang theo dùng cá nhân trong thời gian ngắn, cách quản lý có thể khác so với hàng nhập khẩu để bán. Tuy nhiên, một số phiên bản drone làm cho thị trường khác có thể hoạt động ở công suất hoặc dải tần không phù hợp quy định Việt Nam. Ứng dụng của nhiều hãng tự chuyển chế độ phát sóng theo vị trí, nhưng đừng mặc định điều đó; nếu dùng thiết bị phát sóng chuyên nghiệp như bộ truyền hình ảnh riêng, càng phải kiểm kỹ.
Điều cần tránh tuyệt đối là tự can thiệp phần mềm để mở công suất phát hoặc đổi vùng của thiết bị nhằm bay xa hơn. Việc này có thể gây nhiễu cho hệ thống khác, vi phạm quy định về tần số, và trang này không hướng dẫn.
Phép bay cho người nước ngoài: những điều thực tế
Nguyên tắc giống người Việt. Bay ngoài trời trong vùng trời Việt Nam phải theo quy định hiện hành về cấp phép, khu vực cấm và hạn chế. Quốc tịch không làm thay đổi nguyên tắc, nhưng ảnh hưởng tới giấy tờ cần nộp.
Thường đi qua tổ chức trong nước. Hồ sơ cần giấy tờ tuỳ thân, địa chỉ liên lạc, mục đích bay, và tiếng Việt. Một công ty du lịch, đơn vị sản xuất hoặc cơ quan mời làm việc đứng ra hỗ trợ hoặc đứng tên giúp việc trao đổi với cơ quan cấp phép thuận lợi hơn nhiều. Hỏi cơ quan tiếp nhận xem cá nhân nước ngoài có tự nộp được không.
Mục đích nhập cảnh nên khớp mục đích bay. Người vào bằng thị thực du lịch mà bay để làm sản phẩm thương mại cho khách có thể bị coi là làm việc không đúng mục đích nhập cảnh. Đoàn làm phim, phóng viên nước ngoài còn có thủ tục riêng về hoạt động quay phim, báo chí.
Thời gian chuẩn bị dài hơn. Cộng thời gian dịch giấy tờ, chứng thực nếu cần, và trao đổi qua đối tác. Lên kế hoạch xin phép trước chuyến đi, không phải sau khi đã đến.
Gợi ý cho người Việt đón khách nước ngoài có mang drone
Hướng dẫn viên, công ty du lịch và đối tác sản xuất thường là người đầu tiên khách hỏi "ở đây bay được không". Một câu trả lời đúng ngay từ đầu tránh cho cả đoàn những rắc rối khó gỡ:
- Nói rõ ngay khi nhận đoàn rằng bay drone ở Việt Nam cần phép, kể cả ở điểm du lịch nổi tiếng, và ứng dụng của hãng không thay cho phép.
- Nếu khách thật sự muốn có cảnh bay, tư vấn lựa chọn hợp pháp: làm hồ sơ xin phép qua đơn vị có kinh nghiệm, hoặc thuê đơn vị trong nước đã có phép quay cảnh đó.
- Nhắc khách về những khu vực tuyệt đối không bay: gần sân bay, khu quân sự, trụ sở cơ quan, biên giới; và những nơi có quy định riêng như di tích, khu bảo tồn.
- Chuẩn bị sẵn bản giải thích bằng tiếng Anh ngắn gọn, viết theo nguyên lý, để khách hiểu đây là quy định chung chứ không phải sự làm khó riêng.
- Khi khách bị lực lượng chức năng nhắc nhở, hỗ trợ phiên dịch, khuyên khách hợp tác, hạ cánh, xuất trình giấy tờ; không tranh cãi tại chỗ.
Với khách tự do không qua công ty du lịch, chủ homestay hay khách sạn nơi khách ở cũng có thể nhắc một câu. Nhiều trường hợp du khách bị tạm giữ máy chỉ vì không ai nói với họ rằng Việt Nam khác nước họ.
Danh sách câu hỏi nên có câu trả lời trước khi lên máy bay
Những câu hỏi dưới đây nên được trả lời bằng nguồn chính thức, có ghi lại nơi hỏi và ngày hỏi, trước khi đóng vali. Nếu đi theo đoàn, người phụ trách hậu cần giữ bản tổng hợp:
- Hãng hàng không cho mang loại pin này, với số lượng này, trong hành lý xách tay không; có cần đăng ký trước không.
- Hải quan Việt Nam yêu cầu khai báo drone mang theo làm đồ dùng cá nhân không; nếu là thiết bị cho công việc thì làm thủ tục gì.
- Dòng máy và phiên bản thị trường của máy có hoạt động ở dải tần, công suất phù hợp với quy định Việt Nam không.
- Những địa điểm định bay có nằm trong khu vực cấm hoặc hạn chế không, có ban quản lý với quy định riêng không.
- Ai là tổ chức hoặc đối tác trong nước hỗ trợ hồ sơ xin phép bay; hồ sơ cần những giấy tờ gì của người nước ngoài, có cần dịch, chứng thực không.
- Thời gian xử lý hồ sơ dự kiến bao lâu, có khớp với lịch trình chuyến đi không.
Nếu câu trả lời cho câu cuối là không kịp, quyết định hợp lý nhất thường là để drone ở nhà và thuê một đơn vị trong nước đã có phép cho cảnh cần quay. Mang máy sang rồi để trong vali suốt chuyến vẫn tốt hơn nhiều so với bay không phép rồi bị tạm giữ.
Khi rời Việt Nam: mang máy ra và dữ liệu đã quay
Nếu thiết bị được tạm giữ khi nhập cảnh hoặc làm thủ tục tạm nhập, cần làm thủ tục nhận lại hoặc tái xuất đúng hạn tại cửa khẩu theo biên bản. Giữ kỹ mọi giấy tờ hải quan cấp khi vào. Quy định về pin của hãng hàng không lại áp dụng cho chặng về.
Với dữ liệu đã quay, du khách thường không gặp vấn đề nếu nội dung là cảnh du lịch quay hợp pháp. Tuy nhiên, cảnh quay vào khu vực cấm hoặc công trình nhạy cảm, dù vô tình, có thể gây rắc rối nếu bị kiểm tra; cách tốt nhất là không quay những cảnh đó ngay từ đầu, và nếu lỡ có thì xoá. Khi đăng lên mạng, nhắc khách tránh gắn vị trí chính xác của những nơi có quy định hạn chế ghi hình.
Cuối cùng, nếu khách định quay lại Việt Nam để làm việc thường xuyên có dùng drone, hãy gợi ý họ làm việc với một tổ chức trong nước để xây dựng quy trình xin phép bài bản, thay vì mỗi lần một kiểu.
Câu hỏi thường gặp
Du khách có được mang flycam vào Việt Nam không?
Nhiều du khách mang theo flycam làm đồ dùng cá nhân, nhưng việc khai báo và cách xử lý tại cửa khẩu phụ thuộc quy định hải quan hiện hành và từng trường hợp. Nên kiểm tra với cơ quan hải quan hoặc đại sứ quán Việt Nam trước, mang hoá đơn, và nhớ rằng mang vào được không có nghĩa là được bay.
Pin drone có được ký gửi trong hành lý không?
Theo quy định hàng nguy hiểm mà phần lớn hãng hàng không áp dụng, pin lithium dự phòng phải để trong hành lý xách tay, không ký gửi. Pin vượt 100 Wh cần hãng chấp thuận, vượt 160 Wh thường không được mang. Kiểm tra điều kiện cụ thể của hãng mình bay.
Người nước ngoài tự nộp hồ sơ xin phép bay được không?
Cần hỏi cơ quan tiếp nhận theo quy định hiện hành. Trên thực tế, hồ sơ bằng tiếng Việt và cần thông tin liên lạc trong nước, nên đa số trường hợp đi qua một tổ chức hoặc đối tác Việt Nam hỗ trợ hoặc đứng tên.
Thiết bị bị hải quan tạm giữ thì lấy lại thế nào?
Giữ biên bản tạm giữ, đọc kỹ điều kiện và thời hạn nhận lại ghi trong đó. Thông thường thiết bị được trả khi xuất cảnh tại cửa khẩu đã ghi hoặc theo hướng dẫn của hải quan. Có thắc mắc thì hỏi trực tiếp cơ quan đã lập biên bản, kèm hộ chiếu.
Đoàn làm phim nước ngoài cần những giấy phép nào ngoài phép bay?
Thường cần sự cho phép về hoạt động quay phim hoặc báo chí của cơ quan quản lý chuyên ngành, thủ tục hải quan cho thiết bị, và đồng ý của các địa điểm quay. Làm việc với đối tác sản xuất trong nước ngay từ khi lập kế hoạch giúp tránh thiếu bước.
Ứng dụng của hãng ở nước ngoài có dùng được ở Việt Nam không?
Thường ứng dụng vẫn chạy, nhưng dữ liệu vùng bay, chế độ phát sóng và một số tính năng có thể thay đổi theo vị trí. Không coi bản đồ vùng bay của ứng dụng là quy định của Việt Nam; giấy phép bay vẫn là điều kiện.